Waar bleef het luchtalarm?

Maandagochtend 10 augustus 2021 om 10:00uur. 3.2.1. Boem, en daar was het dan: het 6e IPCC-rapport[1]. Een rapport over de snelheid van ons veranderende klimaat en de desastreuse gevolgen voor onze wereld. De waarschuwing over de ernst van de situatie kwam al eerder dan vandaag, maar het lezen van de wetenschappelijke uitkomsten drukt ons echt met de neus op de feiten. In stilte wachtte ik op het luchtalarm dat normaal op de 1e maandag van de maand klinkt om 12 uur. Maar om 12:00 uur bleef het stil, 12:01 uur bleef het stil en ook om 12:10 uur was het nog steeds stil. Wat mij betreft hadden we dit luchtalarm een uur lang laten loeien, om mensen op te schrikken en naar binnen te laten rennen met hun ramen en deuren gesloten. Want zo’n reactie is met ons klimaatprobleem wel op z’n plaats. In huis aangekomen zou de tv aanspringen met de beelden van wat ons te wachten staat als we zo doorgaan en de strenge maatregelen, die we moeten volgen om onze wereld nog te redden van de verwachte verdoemenis.

Klimaatverandering in Nederland?

Sinds de industrialisatie zijn wij wereldwijd meer en meer broeikasgassen (CO2, CH4, N2O, waterdamp) gaan uitstoten, (figuur 1). In onze atmosfeer blijven deze gassen hangen als een soort deken, waardoor de warmte van de zon wel onze aarde bereikt, maar vervolgens onder dit deken blijft hangen. Het gevolg is opwarming. En opwarming leidt tot het vaker voorkomen van weersextremen, zoals hevige neerslag, hittegolven, extreme droogte en tropische stormen. De oceanen warmen op, waardoor andere stromingen ontstaan en soorten uit sterven. Hetzelfde gebeurt op land. Niet alle soorten (planten en dieren) kunnen zich snel genoeg aanpassen aan het nieuwe klimaat. Verder zorgt de temperatuurstijging voor het smelten van de ijskappen, dit resulteert onder andere in zeespiegelstijging.

Spannende indirecte effecten

De zojuist genoemde directe effecten van de temperatuurstijging zijn angstaanjagend, maar er kleven nog veel meer spannende indirecte effecten aan vast. Denk maar eens aan al die landbouwgronden, die niet gecultiveerd kunnen worden door de weersextremen, of de woonplaatsen die straks misschien wel 10 meter onder zeeniveau liggen… hoe hoog kunnen onze dijken nog worden? Of wat dacht je van waterschaarste. Water=leven. Het zal niet de eerste keer zijn dat er oorlog wordt gevoerd om water en zeker niet de laatste keer[2]. Miljoenen mensen zullen op de vlucht slaan, omdat hun woongebieden onleefbaar zijn geworden en omdat de soorten waar ze van leefden (vis of andere beesten) uitsterven. En waar moeten al deze mensen naartoe? Wat is straks de beste plek om te leven?

Wat zijn de grootste veroorzakers van klimaatverandering?

Energiesector

Veruit de meeste uitstoot (ruim 73%) van broeikasgassen komt voort uit energie[3]. Wellicht heb je wel eens gehoord van fossiele brandstoffen. Deze stoffen, zoals steenkool, olie, aardgas, bruinkool etc. worden gewonnen uit onze aarde. Voor deze brandstoffen geldt op=op, eenmaal gewonnen en opgebruikt blijft er niets anders over dan schadelijk stoffen in onze atmosfeer. Deze brandstoffen gebruiken we bijvoorbeeld om producten te maken (industrie), spullen te vervoeren (transport), huizen te verwarmen en eten te koken. Gelukkig zijn hernieuwbare energiesoorten (wind, zon, water etc.) steeds meer in opkomst, maar het is niet voldoende om de eenmaal ingezette klimaatverandering terug te draaien. Feit is: het klimaat verandert, we kunnen alleen nog iets doen aan het tempo en de mate waarin het verandert.

Landbouw

Een andere grote broeikasgasuitstoter is agricultuur. Het houden van vee, die scheten en boeren (CH4), het kappen van regenwouden (CO2) voor het houden van vee en verbouwen van veevoer en alles wat bij de landbouwsector komt kijken is goed voor bijna 20% van de totale uitstoot. Wist je dat de amazone ook wel de longen van onze aarde worden genoemd. 20% van onze zuurstof is afkomstig van de amazone! We zouden dus grote winst kunnen behalen door minder of liever helemaal geen dierlijke producten meer te eten.

Waarom doen we niks?

Dit is een vraag die ons al langer bezighoudt, maar waar we wel wat antwoorden op kunnen verzinnen. Gemakzucht bijvoorbeeld. Ons leven in het rijke westen waar je alles kan kopen dat je hartje begeert, je een biefstukje bakt als je daar zin in hebt en met de auto naar de supermarkt rijdt is toch wel heerlijk makkelijk. Waarom zou je dat willen veranderen?

Ver van ons bed show. Ja, we ervaren hevigere neerslag, en ja ook periodes van droogte en hetere zomers. De gevolgen hiervan zijn niet direct zichtbaar voor de doorsnee Nederlander. Dat de aardappels wegrotten in de grond naast je stad, door die hevige neerslag of massale vissterfte optreedt door droogvallende en eutrofiëring van sloten door extreme droogte of meer ouderen sterven tijdens hitte? De effecten lijken tot nu toe niet veel beperkingen voor onze leventjes te hebben, maar toch is klimaatverandering in Nederland gaande!

En het laatste, meest pijnlijke, antwoord op de prangende vraag is wat ons betreft onverschilligheid en ontkenning. Verbazingwekkend genoeg zijn er veel klimaatontkenners! Het standpunt van de oudere generatie ‘het zal mijn tijd wel duren’ is op z’n minst opmerkelijk, maar dat er zoveel klimaatontkenners onder de jongere generaties zijn, maakt ons wel een beetje verdrietig. Zij beweren namelijk dat het heel natuurlijk dat deze weerextremen eens in de zoveel tijd optreden. Zoals alles in het leven beweegt ook het weer in ups en downs. Deels hebben deze mensen gelijk, alleen de extremen die we vandaag de dag meemaken, zijn direct gelinkt aan onze uitstoot en veel extremer dan die ups en downs van het verleden. Het helpt natuurlijk ook niet mee dat bepaalde autoriteiten heuse klimaatontkenners zijn, zoals voormalig president Trumph[4]. En verder heb je ook te maken met het bekende wijzen naar anderen. De schuld is nooit bij onszelf, want dit ligt bij China, “die veel te veel uitstoot én bij Afrika waar dingen niet op orde zijn”. Stop met wijzen en kijk naar jezelf!

Wat kunnen we zelf doen om de wereld te redden?

Waarschijnlijk meer dan je denkt! Het grootste goed is bewustwording van jouw leven en de impact die jij hebt op de klimaatverandering. We beperken ons nu even tot jouw impact op de twee grootste bronnen van broeikasgassen: energie en landbouw.

Less CO2 = more life

Jouw impact op klimaatverandering in Nederland

Denk eens na over de manier waarop jij bijdraagt aan de uitstoot van broeikasgassen. Bijvoorbeeld jouw auto op fossiele brandstoffen of jouw energieslurpende woning met energielabel G. Wat ligt er binnen jouw bereik om minder broeikasgassen uit te stoten? Hoe zou jij een nul-op-de-meter-woning kunnen realiseren? Koop lokale producten, zo bespaar je op de uitstoot van het transport en denk twee keer na voordat je dat goedkope hoesje uit China laat overvliegen via Ali-express. Heb je dat nou echt nodig?

Een andere grote gamechangers is het bannen van dierlijke producten in je leven, hierover schreven we al eerder een blog. Als we dat allemaal zouden doen, dan zou de uitstoot van broeikasgassen massaal dalen in deze sector, dierenleed wordt bespaard en landbouwgronden worden weer teruggegeven aan de natuur of komen beschikbaar voor onze groeiende bevolking.

Het zal je niet gek in de oren klinken: om onze wereld nog enigszins te redden moeten we onze leefstijl volledig omgooien. Nu of nooit. Het zal niet genoeg zijn om klimaatverandering in Nederland en wereldwijd terug te draaien. De stappen die we kunnen nemen zijn mitigerende maatregelen, een mooie term voor acties die nog effect hebben op de mate waarin het klimaat verandert. De maatregelen die we kunnen nemen om ons aan te passen aan het huidige en toekomstige klimaat zijn bekend onder de noemer adaptieve maatregelen. Google is your friend, kijk eens naar voorbeelden en bedenk hoe jij daar iets mee kunt in jouw leven.

3.2.1. GO!

Dus laat dat luchtalarm loeien, bezin je, kies bewust en handel zodat onze generatie, maar ook de generatie Coronababy’s hun leven kunnen leven in een mooiere en veilige wereld. En tijdens Corona kunnen we ons toch ook houden aan de regels? Zijn ze leuk? Nou nee, niet altijd. Maar ons mensenras is ontzettend wendbaar en wij passen ons aan waar nodig. Wij wel, onze planeet niet. Het is aan ons om de wereld te redden. Te mitigeren en te adapteren. Geen smoesjes, niet uitstellen, nu is de tijd om te zorgen voor morgen!

Red de wereld!


[1] https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/

[2] https://nos.nl/op3/artikel/2323119-water-gaat-vaker-bron-zijn-van-conflicten

[3] A Global Breakdown of Greenhouse Gas Emissions by Sector. (2021). Retrieved 10 August 2021, from https://www.visualcapitalist.com/a-global-breakdown-of-greenhouse-gas-emissions-by-sector/

[4] https://apnews.com/article/donald-trump-france-sierra-club-climate-change-politics-9f61f5a9f8b242bc8eb12a9b36449b54

Laat een reactie achter